Angrym 1. Siaradwch a’ch bos

Syniad da yw dweud wrth eich cyflogwr eich bod yn feichiog cyn gynted â phosibl, oherwydd

  • efallai bydd rhaid i chi gymryd amser o’r gwaith ar gyfer gofal cyn geni,

  • efallai bydd angen diogelwch arnoch rhag peryglon iechyd a diogelwch, a

  • chewch eich diogelu rhag triniaeth anffafriol oherwydd eich beichiogrwydd dim ond unwaith y bydd eich cyflogwr yn gwybod neu’n amau eich bod yn feichiog.

Awgrym 2. Ewch I’ch apwyntiadau cyn geni

Canfu ein hymchwil fod y rhan fwyaf o gyflogwyr o’r farn bod cefnogi cyflogeion beichiog o fudd i’w sefydliadau.

Ar ôl i chi weithio am 12 wythnos yn yr un swydd, gallwch gymryd amser  rhesymol o’r gwaith â thâl ar gyfer gofal cyn geni. Nid yw hyn yn cynnwys archwiliadau meddygol yn unig ond hefyd, er enghraifft, dosbarthiadau cyn geni, dosbarthiadau ymlacio neu fagu plant, fel y’u hargymhellir gan feddyg cofrestredig, bydwraig neu ymwelydd iechyd. Gall eich cyflogwr wrthod cais am amser o’r gwaith dim ond os yw’n rhesymol iddo wneud hynny.

Ar ôl yr apwyntiad cyn geni cyntaf, bydd rhaid i chi ddarparu prawf o’ch apwyntiadau, os bydd eich cyflogwr yn gofyn ichi ei wneud.

Canfu ein hymchwil fod 15% o famau dan 25 oed o’r farn eu bod yn cael eu hannog gan eu cyflogwr i beidio â mynychu eu hapwyntiadau cyn geni

Awgrym 3. Cynlluniwch eich absenoldeb mamolaeth

Rhaid i chi ddweud wrth eich cyflogwr am bryd ‘rydych am ddechrau eich absenoldeb mamolaeth erbyn y pymthegfed wythnos cyn dyddiad geni disgwyliedig y baban (hynny yw pan rydych wedi bod yn feichiog am oddeutu chwe mis).

Syniad da yw ei gofnodi’n ysgrifenedig fel bo cofnod o’r ffaith eich bod wedi rhoi’r wybodaeth gywir ar yr adeg iawn.

Gallwch newid dyddiad dechrau eich absenoldeb mamolaeth ond rhaid i chi ddweud wrth eich cyflogwr 28 diwrnod cyn y dyddiad yr ydych am ddechrau eich absenoldeb mamolaeth. Dylai eich cyflogwr wedyn ddweud wrthych pryd fydd eich absenoldeb mamolaeth yn dod i ben.

Nid oes angen i chi ddweud am ba mor hir y byddwch ar absenoldeb mamolaeth ond bydd o gymorth i’ch cyflogwr pe baech yn gwneud hynny. Os na ddywedwch unrhyw beth, fe dybir eich bod yn cymryd blwyddyn gyfan (52 o wythnosau). Os ydych am ddychwelyd yn gynharach nag un flynedd rhaid i chi ddweud wrth eich cyflogwr wyth wythnos cyn y dyddiad ‘rydych am ddychwelyd.

Canfu ein hymchwil fod 20% o famau dan 25 wedi sôn eu bod wedi eu hannog gan eu cyflogwr i gymryd amser o’r gwaith neu gael eu harwyddo i ffwrdd i ddechrau eu habsenoldeb mamolaeth yn gynnar.

Awgrym 4. Siaradwch am beryglon

Os oes unrhyw bryderon gennych ynglŷn â’ch iechyd a diogelwch, dylech siarad â’ch cyflogwr.

Rhaid i gyflogwyr sydd â gweithwyr mewn oed i gael plant gynnal asesiad iechyd a diogelwch sy’n asesu risgiau i fenywod beichiog ac i’r rhai sy’n bwydo ar y fron.

Mae enghreifftiau gan Yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch o’r risgiau cyffredin yn cynnwys:

  • codi/cario pwysau trwm

  • sefyll neu eistedd yn llonydd am gyfnodau hir

  • datguddiad i glefyd heintus rheolwr llinell. Gallwch ofyn am weld copi o’r asesiad iechyd a diogelwch a gynhaliwyd yn flaenorol i weld a gafodd unrhyw risgiau eu nodi i fenywod beichiog yn eich

  • datguddiad i blwm

  • datguddiad i gemegau gwenwynig

  • straen yn gysylltiedig â gwaith

  • gweithfannau ac osgo

  • datguddiad i ddeunydd ymbelydrol

  • bygythiadau trais yn y gweithle

  • oriau gweithio hir

  • gweithleoedd sy’n ormodol swnllyd

 

Awgrym 5. Gochelwch rhag straen

Canfu ein hymchwil fod chwarter y mamau dan 25 oed wedi sôn am brofi effaith negyddol ar eu hiechyd neu lefelau straen.Os ydych yn profi unrhyw effaith negyddol, dylech geisio ei drafod yn anffurfiol. Os nad yw hyn yn datrys y problemau, gallech:

Darllenwch ein hawgrymiadau ar gyfer lleihau straen gan fam ifanc i ddau blentyn ac aelod panel cynghorol yr ‘Young Women’s Trust’, Sophie Kathir.

Ni ddylech brofi effaith negyddol ar eich iechyd a lefelau straen, cael baich gwaith anaddas neu gael eich trin yn anffafriol neu fod o’r farn eich bod yn cael eich gwerthfawrogi’n llai.

Canfu ymchwil fod 10% o famau dan 25 oed wedi sôn am adael eu gwaith oherwydd risgiau iechyd a diogelwch heb gael eu taclo.

  • Ofyn i’ch cynrychiolydd undeb i amlinellu eich pryderon wrth eich  cyflogwr

  • Amlinellu eich pryderon yn anffurfiol wrth adnoddau dynol

  • Ysgrifennu at neu anfon e-bost at eich rheolwr neu adnoddau dynol gan egluro eich pryderon ac amlinellu’r hyn yr hoffech ei ddigwydd

  • Cyfeirio eich cyflogwr at y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol neu wefan Maternity Action fel y gallant weld eu rhwymedigaethau i chi

  • Siarad â’r Awdurdod Iechyd a Diogelwch os ydych yn gofidio am fethiant eich cyflogwr i gydymffurfio â’u rhwymedigaethau iechyd a diogelwch

  • Codi achwyniad ffurfiol yn ysgrifenedig

  • Ceisio cyngor gan Gyngor ar Bopeth

  • Gofyn i gyfreithiwr ysgrifennu at eich cyflogwr. Gwnewch hyn dim ond pan fo popeth arall wedi bod yn aflwyddiannus.